
Segunda-feira, 12 janeiro 2026, Gabinete Diretiva (Diretor, Adjunto no GAT) Ensino Secundário Geral Nino Konis Santana Lospalos, hala’o breefing ba Konselu Professores sira, iha salaun dos professores.
Objetivu husi breefing ne’e atu fahe informasaun kona ba ano escolar foun no mos apresenta professores Bolsa Kandidatu sira ne’ebe koloka mai iha eskola.
Iha nia intervensaun diretor hato’o saudasaun boas festas Natal no tinan foun 2026 ba konselu professores hotu, no mos fo bemvindo ba professores Bolsa Kandidatu sira ne’ebe Ministeriu Edukasaun koloka mai iha eskola ida ne’e.
Loloos ne’e prosesu aprendizagem hahu ohin dia 12 de janeiro 2026, tuir kalendariu nacional, maibe tamba iha semana ida ne’e nia laran ita iha faze Orientasaun ba Estudantes foun, tan ne’e altera fali ba semana oin dia 19 de janeiro 2026.
Tuir mai nia mos sei fo tempu ba komisaun registu estudantes foun atu hato’o relatoriu total provisoriu estudantes foun 10o ano nian. No mos koalia uitoan kona ba estudante ida ho naran (Arcanjo) nebe uluk muda ba ESG LAT, maibe agora muda fali mai iha eskola ida ne’e, hodi husu opiniaun konselu professores sira nian, bele simu fali ka lae?
Adjunto Diretor Sr.Tomas da Costa, iha nia intervensaun katak, iha dia 5 de janeiru 2026 Gabinete Diretiva simu orientasaun hodi simu professores Bolsa Kandidatu nain 10 nebe Ministeriu Edukasaun koloka mai iha eskola ida ne’e.
Tuir loloos professores Bolsa Kandidatura hirak ne’e mai apresenta-an ona iha dia 6 de janeiro 2026, maibe tamba barak mak mai husi dook, tan ne’e foin mak aprensenta-an.

Tinan ida ne’e ita menus estudantes, tan ne’e 10o ano nia turma sei diminui ba turma 9 deit, tamba professores fahe ba la to’o.
Simu mos orientasaun iha dia 7 de janeiro 2026, atu halo rekolokasaun professores nain 3, tuir habilitasaun literaria (Bacharelato), mak naran sai iha sirkular hein despacho tun mak bele muda, maibe agora mantein hanorin lai. Relasiona ho asuntu ida ne’e ami buka dalan ona atu bele asesu universidade sira iha Dili, liu husi online ou partime fulan ida dala 1 ou 2, nune’e bele muda tuir mapa pessoal nebe iha.
Simu ona diploma foun ba tinan escolar 2025 nian, nebe sei entrega ba professores sira nebe hakerek ho durasaun semana 2 ho balun, no iha inisiu fulan fevereiru sei fahe ona ba estudantes sira. Nune’e mos ba estudantes 10o ano sira, antes primeiro periodu, eskola tenki simu ona diploma husi EB nebe sira finaliza ba, atu evita irregularidade.
Projetor sira nebe ita atu uza ba hanorin fulan oin mak mai monta, wainhira ita nia sala de aula sira monta hotu ona besi teralis. Husu mos ba hirak nebe seidauk hatene taka loke ka operasaun komputador, professores multimedia (IT-Information Technology) sira mak sei ajuda hanorin sira.
Kona ba orario provisoriu hanorin nian seidauk fahe ohin tamba professora refere nebe toma konta halo orariu la marka prezensa, maibe ba Ensino Básico sira hahu eskola ona.
Husi parte Komisaun Registu Estudantes foun AE-2026 relata katak, provisoriu total estudantes nebe mai rejistu iha 1096 pessoas, kompostu husi 10o ano 298 pessoas (inklui repetente), 11o ano 397 pessoas (inklui repetente no transferensia), 12o ano 401 pessoas (inklui repetente no transferensia).
Ba assunto sira seluk, professores BK sira mai hamutuk ho konselu professores sai familia ida deit, guia dos professores sei fahe, balun buka kost besik eskola maibe la hetan. Ba estudantes foun 10o ano atu tama ba CT tenke aluno/a rasik mak propoin ka hakarak, la’os tuir inan aman nia hakarak, tamba sira mak estuda la’os inan aman.
Klase aumenta signifika karga orariu professores aumenta, tan ne’e ita diminui ona sala ida husi 10o ano sai fali ba 9 salas deit. Total karga orario ba professor ida tuir estandar nasional katak minimu 20 horas por semana, no kada 1 hora (50 minutos). Wainhira konstrusaun uma rua ne’e la’o karik, 10o sira sei tama fali ba loraik.
Sirkular husi Funsaun Publika sei implementa iha tinan 2027, tan ne’e sira nebe oras sei menus sei koloka fali ba eskola seluk atu hanorin, pois mak aumenta nia remuneratoriu transporte nian. Klasse unggul/potensial ne’e iha vantagem no desvantagem, tamba ne’e nia rezultadu ita sei haree iha Ezame Nasional, no mos bele kompete ho eskola seluk iha Exame Nasional.
Kona ba alunu ida nebe uluk nakar mak ita muda ba ESG LAT, maibe agora atu muda fali mai iha eskola ida ne’e ita simu, maibe tenki halo Deklarasun ho Inan aman para bele kontrola no responsabiliza.
Enkuantu ba professores BK sira nebe koloka mai iha ESG NKS Lospalos mak, professor multimedia nain 2, portugues nain 2, tetum 1, relijiaun 1, ekonomia nain 1, geologia nain 1, biologia nain 1, sidadania nain 1.
By prof.EdoSantos’26