Eskola hotu-hotu ne’ebé estuda iha instituisaun ruma, tantu eskola públiku ka privadu, sempre halo ezame finál nasionál iha tinan nia rohan hodi koko ninia estudante sira-nia abilidade atu nune’e sira bele hakat ba nivel ne’ebé aas liu.
Escola Secundária Geral Nino Konis Santana (ESG NKS) Lospalos nu’udar eskola sekundária ida ne’ebé hetan patronu husi Nino Konis Santana nu’udar eroi nasionál ida husi Lospalos, ne’ebé hakotu iis iha Munisípiu Ermera, atu nune’e nia naran sai imortalizasaun nu’udar patronu ba eskola sira iha munisípiu rua ne’e, nomeadamente Lospalos-Lautém no Gleno-Ermera.
Iha Tinan Akadémiku 2024, Escola Secundária Geral Nino Konis Santana (ESG NKS) Lospalos, partisipante ezame estudante hamutuk 487, fahe ba programa rua, mak hanesan; programa Siénsia (CT-Ciência Tecnologia) ho estudante na’in 177, ne’ebé kompostu hosi estudante mane na’in 59, no estudante feto na’in 118; programa Estudu Sosiál (CSH-Ciência Sociais e Humanidade) ho estudante na’in 310, ne’ebé kompostu husi estudante mane na’in 141, no estudante feto na’in 166. Entretantu estudante nain 3 mak la tuir ezame, kompostu husi estudante mane nain 1, no feto nain 2. Husi totál estudante 487, okupa sala 25 ezame, ne’ebé kompostu hosi sala 9 ba kursu CT, no sala 16 ba kursu CSH.
Matéria sira ne’ebé koko iha Ezame Finál Nasionál (EBTANAS/EXAMNAS) inklui: espesífiku ba CT – Matemátika, Kímika, Biolojia no Fízika; ba CSH – Ekonomia, Istória, Sosiolojia no Jeografia, enkuantu materiál jerál sira inklui: Inglés, Portugés no Tetum.
Entretantu, matéria sira ne’ebé Teste iha Ezame Lokal (EL) inklui: Relijiaun, Edukasaun Sívika, Teknolojia Multimédia, no Lian Indonézia, enkuantu Jeolojia (CT) no Temas Literatura no Kultura (CSH).
Oráriu Ezame Finál Nasionál nian hahú hosi Segunda-Kinta, 14-17 Outubru 2024, enkuantu oráriu Ezame Lokal hahú hosi Sesta-Segunda, 18-21 Outubru 2024.

Tinan akadémiku iha Timor-Leste diferente ho nasaun viziñu Indonézia. Timor-Leste nian tuir tinan akadémiku portugés nian, ne’ebé hala’o hosi Janeiru to’o Dezembru. Iha Indonézia, hahú iha fulan-Juñu nia klaran tinan akadémiku ida-ne’e no remata iha tinan oin nia klaran. Tanba ne’e, estudante sira ne’ebé hakarak kontinua sira nia estudu ba iha universidade sira Indonézia nian tenke hein to’o tinan tuir mai tanba tinan akadémiku ne’ebé la hanesan.
Kompara ho eskola públiku iha Munisipiu Lautém hanesan: ESG (Lere Anan Timur), ESTV no.1 Lospalos, ESTV no.2 Lospalos, SPP Fuiloro, ESG Lautém, ESG Luro no ESG Iliomar. ESG NKS Lospalos klasifika numeru um, tanba iha estudante barak liu, nomeadamente liu 1500, husi klase 10-12, enkuantu ESG sira seluk iha numeru estudante menus husi rihun ida, no numeru partisipante ezame nasional hamutuk 487 estudante, no eskola seluk iha partisipante 300 estudante ba kraik.
Ida ne’e mak informasaun kona-ba ESG Nino Konis Santana Lospalos, ne’ebé nu’udar estudante ne’ebé barak liu no partisipante ne’ebé profisiente liu iha ezame finál nasionál no lokál kada tinan.
by prof. EdoSantos’24