
JPD-ESG NKS LOSPALOS — Segunda-feira, 8 de Junho de 2026, eskola haat iha Munisípiu Lautém simu ofisialmente mákina bee filtrajen foun. Serimónia inagurasaun ne’e hala’o iha Eskola Sekundária Téknika Vokasionál (ESTV) No. 2 Laiku, Lospalos.
Projetu ne’e sai realidade liuhusi parseria solidáriu entre voluntáriu sira husi Rotary Club Australia, liu husi Kongregasaun Salesiano Dom Bosco (SDB) Comoro Dili, no mós kontribuisaun boot husi komunidade eskolár ESG NKS Lospalos.
Serimónia inagurasaun ne’e konta ho presensa husi:
- Sr. Francisco dos Santos (Secretário Município Lautém ba Asuntu Sosiál)
- Presidente Rotary Club Australia ho ninia membru sira
- Diretór no Adjuntu Diretór husi eskola haat (4) ne’ebé simu benefísiu.
Mákina bee filtrajen sira ne’ebé doadu husi Rotary Club Australia (organizasaun ne’ebé kompostu husi funsionáriu reformadu sira husi Australia) ho nia kustu hamutuk US$ 12.000. Mákina sira ne’e instala ona iha eskola haat mak hanesan:
- ESG NKS Lospalos
- ESTV No. 2 de Lospalos
- EBC Lulira Lospalos
- EBC Mehara-Tutuala
Presidente Rotary Club hateten katak, kritéria prinsipál atu monta mákina ne’e mak eskola ou komunidade tenke iha populasaun (estudante/professór) hamutuk 500 pessoas ba leten. Nia mós husu atu eskola sira bele asegura, kuidadu, no halo manutensaun didíak, nune’e bele kontinua ajuda eskola no komunidade sira ne’ebé presiza.
Projetu boot ne’e la’o ho susesu mós tanba hetan mata-dalan husi Ir. Adriano Maria de Jesus, SDB.
Atu sosa material no harii uma (uma ba mákina) ho medida 6×3×3 metros, komunidade eskolár ESG NKS Lospalos hatudu fuan boot hodi kontribui ho osan hamutuk US$ 3.674,00.
Orsamentu ne’e mai husi: Inan-aman estudante sira: 1.118 pessoas × US$ 3,00 = US$ 3.354,00; Professór no Funsionáriu sira: 64 pessoas × US$ 5,00 = US$ 320,00
Osan sira ne’e gasta hotu ba sosa materiál konstrusaun nian hanesan besi, kalen, simenti, batako, keramik, plafon, no selu-seluk tan.
Iha parte seluk husi projetu ne’e mak uma ba mákina filtrajen ne’e la gasta osan ba badaen, tamba orsamentu la to’o. Tan ne’e Professór sira husi ESG NKS Lospalos mak hala’o fali knaar nu’udar badaen voluntáriu. Sira sakrifika-an hodi harii uma ne’e durante semana rua (2) nia laran to’o remata.
Ho prezensa bee filtrajen ne’e, agora estudante no profesór sira iha eskola haat ne’e bele asesu ona ba bee moos no saudável ba sira-nia nesesidade loro-loron nian, iha ida-idak nia eskola.
Redasaun: Ekipa JPD ESG NKS Lospalos (Prof.EdoSantos)

Versão Português
Inauguração Máquinas de Filtragem de Água Doadas pelo Rotary Club Austrália
JPD-ESG NKS LOSPALOS — Segunda-feira, 8 de Junho de 2026 – Quatro escolas no Município de Lautém receberam oficialmente novas máquinas de filtragem de água. A cerimónia de inauguração teve lugar na Escola Secundária Técnica Vocacional (ESTV) N.º 2 Laiku, em Lospalos.
Este projeto tornou-se realidade graças a uma parceria solidária entre os voluntários do Rotary Club Austrália, através da Congregação Salesiana de Dom Bosco (SDB) de Comoro – Díli, e contou também com a grande contribuição da comunidade escolar da ESG NKS Lospalos.
A cerimónia de inauguração contou com a presença de:
-
Sr. Francisco dos Santos (Secretário Municipal de Lautém para os Assuntos Sociais);
-
Presidente do Rotary Club Austrália e os seus membros;
-
Diretores e Adjuntos das quatro (4) escolas beneficiárias.
As máquinas de filtragem de água foram doadas pelo Rotary Club Austrália — uma organização composta por funcionários reformados da Austrália — com um custo total de US$ 12.000. Os equipamentos já foram instalados nas seguintes quatro escolas:
-
ESG NKS Lospalos
-
ESTV N.º 2 de Lospalos
-
EBC Lulira Lospalos
-
EBC Mehara-Tutuala
O Presidente do Rotary Club afirmou que, “o critério principal para a montagem da máquina é que a escola ou comunidade deve ter uma população (estudantes/professores) de 500 pessoas ou mais. Apelou ainda às escolas para que assegurem, cuidem e façam a manutenção adequada, de modo a continuar a ajudar as escolas e as comunidades que necessitam”.
Este grande projeto foi um sucesso também devido à orientação e acompanhamento do Irmão Adriano Maria de Jesus, SDB.
Contribuição Local e Solidariedade da ESG NKS Lospalos
Para a compra de materiais e construção da infraestrutura (casa da máquina) com as dimensões de $6 \times 3 \times 3$ metros, a comunidade escolar da ESG NKS Lospalos demonstrou uma enorme generosidade ao contribuir com um montante total de US$ 3.674,00.
Este orçamento foi angariado da seguinte forma:
-
Pais e encarregados de educação: 1.118 pessoas x US$ 3,00 = US$ 3.354,00
-
Professores e Funcionários: 64 pessoas x US$ 5,00 = US$ 320,00
Este valor foi totalmente investido na compra de materiais de construção, tais como ferro, zinco, cimento, blocos de cimento, cerâmica, teto (plafon), entre outros…
Por outro lado, devido à insuficiência orçamental, a construção da casa para a máquina de filtragem não gerou custos com mão de obra profissional. Foram os próprios professores da ESG NKS Lospalos que assumiram o papel de pedreiros voluntários. Dedicaram-se e sacrificaram-se para erguer a estrutura durante duas (2) semanas até à sua conclusão.
Com a instalação destas máquinas de filtragem, os estudantes e professores das quatro escolas têm agora acesso a água limpa e saudável para as suas necessidades diárias, em cada um dos respetivos estabelecimentos de ensino.
Redação: Equipa JPD ESG NKS Lospalos (Prof. Edo Santos)
Leave a Reply